مصطفى محقق داماد

28

مباحثى از اصول فقه ( فارسى )

بنويسند . كسانى كه دست‌اندركار نگارش قرآن بودند ، كتّاب وحى ناميده شده و تعدادشان بالغ بر چهل و سه و يا چهل و پنج نفر مىباشد ، كه در زمان پيامبر اسلام به كتابت وحى اشتغال داشته‌اند ، و معروف‌ترين آنها عبارتند از : خلفاى راشدين ، زيد بن ثابت ، ابى بن كعب ، زبير بن عوّام ، معاوية بن ابى سفيان ، يزيد ابى سفيان ، سعيد بن عاص بن اميه . . . « 1 » . نخستين كاتب وحى - محقّقان بر اين عقيده‌اند كه اوّلين كاتب وحى در مكّه ، عبد الله بن سعد بن ابى سرح و در مدينه ابىّ بن كعب بوده است « 2 » . ولى بر اساس روايات ، آنكه بيش از همه به نگارش وحى موفق بوده ، در مرحلهء اول على بن ابى طالب ( ع ) و سپس زيد بن ثابت بوده است « 3 » . نوع خطى كه قرآن با آن نگارش يافت - از زمان پيامبر اسلام ( ص ) آثارى قطعى در دست نيست كه بتوان دربارهء نوع خط آن زمان قاطعانه اظهارنظر نمود ، ولى با توجه به اينكه تازيان به دو نوع خط نسخ و كوفى آشنايى داشته‌اند ، در زمان پيغمبر ( ص ) نيز معمولا از خط نسخ براى نامه‌نگارى و يادداشت‌هاى عادى و گاهى براى نگارش قرآن استفاده مىگرديد « 4 » .

--> ( 1 ) تاريخ القرآن زنجانى ص 42 . ( 2 ) موقف القرآن من المشركين بمكة ص 54 ، به نقل از عمدة القاري 20 / 19 . ( 3 ) تاريخ القرآن دكتر عبد الصبور ص 164 . ( 4 ) تاريخ القرآن زنجانى ص 42 .